/* $Id: MANUAL.turkish 8551 2005-10-11 18:20:29Z isaac $ */ 

BATTLE FOR WESNOTH EL KİTABI 

Eğer Battle for Wesnoth'ta yeni isen, muhtemelen öncelikle başlangıç  yazısı'nı (http://wesnoth.slack.it/?GettingStarted) okumak istersin. 



KONTROLLER 

F1             The Battle for Wesnoth Yardımı
Ok tuşları     Kaydırma
Sol tıklama    Birim seçme, hareket ettirme
Sağ tıklama    Ana menü, eylemi iptal etme
Orta tıklama   İmlece ortalama
Escape         Oyundan çıkma, menüden çıkma, mesajı iptal etme
ctrl-r         Birim askere alma
ctrl-Shift-r   Son askere almayı tekrarlama
alt-r          Birim çağırma
u              Son hareketi geri alma (deterministik hareketler için)
r              Hareketi tekrarlama
m              Diğer oyuncuya mesaj atma (çok oyunculuda)
M              Müttefiklere mesaj atma (çok oyunculuda)
alt-m          Oyundaki herkese mesaj atma (çok oyunculuda)
n              Hareket edebilecek bir sonraki birimi seçme
n              Hareket edebilecek bir sonraki birimi seçme, tersten
boşluk         Birim sırasını bitirme ve hareketi kalan sonraki birimi seçme
alt-boşluk     Bu oyuncunun sırasını bitirme 
ctrl-boşluk    Birim pozisyonunu koruma; birimleri dolaşırken bunu atlama
ctrl-v         Düşman hareketini gosterme (sonraki el nereye gidebileceğini)
ctrl-b         Senin yokluğunda potansiyel düşman hareketlerini goster
ctrl-f         Tam ekran ve pencereli mod açıp kapama
ctrl-a         Hızlı oyun modunu açıp kapama
ctrl-s         Oyunu kaydetme
ctrl-o         Oyun yükleme


/              Arama
t              Kesilen birim hareketine devam etme
z              Yakınlaştırma
x              Uzaklaştırma
c              Varsayılan uzaklığa dönme
ctrl-n         Birimin ismini değiştirme
1-7            Birimin bu kadar elde ne kadar uzağa gidebileceğini gösterme
l              Lider birime gitme
d              Bu birimi tanımlama
ctrl-d         Seçili birimin savunma değerlerini gösterme
ctrl-g         Izgarayı açma kapama
alt-k          Örtüyü açma kapama
ctrl-k         Örtüyü güncelleme
alt-l          Bir arazi altıgenine etiket ekleme
alt-s          Durum tablosunu gösterme
ctrl-t         Arazi tablosunu gösterme
ctrl-m         Oyunda sesi açıp kapama
:              Komut modu, bkz. http://wesnoth.slack.it/?CommandMode


Mac OS X için, Ctrl tuşu yerine Cmd tuşu, ve Alt tuşu yerine Opt tuşu kullanılır. 



KÜRELER 

Her birimin yanındaki enerji sütununun tepesinde bir küre vardır. Bu küre: 

   * Senin kontrolünde olup bu tur hiç hareket etmemiş bir birimde
     yeşildir.
   * Senin kontrolünde ve bu el hareket etmiş ama hareket etmeye devam
     edebilecek veya saldırabilecek durumda olan bir birimde sarıdır.
   * Senin kontrolünde olup bu tur tüm hareket hakkını doldurmuş bir
     birimde kırmızıdır.
   * Müttefik olup senin idarende olmayan bir birimde mavidir.


Düşman birimlerinin enerji sütunlarının üstünde küre yoktur.  



TANIM 

Oyun bir dizi savaş veya senaryodan oluşmaktadır. Her senaryoda senin birimlerin düşman birimleri ile savaşır. Her taraf oyuna  kalesindeki bir lider ile başlar. 



ALTIN 

Her taraf belli bir Miktar altın ile başlar ve el başına iki altın ve kontrolünde bulunan her bir kasaba için ek bir altın alır.  

Her birimin barınma masrafı vardır. Barınma masrafları genel olarak birimin seviyesine göredir, ulusal birimler hariç (açıklama aşagıda). Askere alınmayan ve çağırılmayan - gönüllü olarak bir tarafa katılan - birimler, genelde ulusaldırlar. Barınma masrafı sadece bir tarafın  birimlerinin toplam barınma masrafı o tarafın kontrol ettiği kasaba sayısından yüksek ise ödenir. Ödenen barınma masrafı, kasaba sayısı ile barınma masrafı arasındaki farktır.  GOLD 

El başına geliri belirlemek için formül 

  2 + kasabalar - maximum(0,barınma masrafı - kasabalar)


barınma masrafı ulusal olmayan tüm birimlerin seviyelerinin toplamıdır. 



ASKERE ALMA VE ÇAĞIRMA 

Birimler, lider iç kalede olduğu ve liderin içinde bulunduğu kalede  en az bir boş kale altıgeni olduğu sürece, altın karşılığında askere alınabilir. Yeni birimler askere almak için boş altıgene sağ tıkla ve çıkan menüden Askere al'ı seç. Askere alma ücreti birime bağlı olmakla birlikte genelde 10 ila 20 altındır. 

Bir senaryoyu tamamladıktan sonra, hayatta kalan birimler bir sonraki senaryoda da kullanılabilir. Eski senaryolardan birimleri çağırmak için  sağ tıkla ve Çağır'ı seç. Çağırma 20 adet altın tutar. Çağırılan bir  birim eski seviye, tecrübe puanı ve (bazen) almış olduğu bir sihirli eşyayı aynen korur, buna karşılık yaşam puanı tam olarak gelir.    


Bir birimle onu askere aldığın veya çağırdığın turda hareket etmen veya saldırman mümkün değildir. 



BİRİM ÖZEL YETENEKLERİ 

Birim özel yetenekleri oyun içi birim tanımında anlatılmıştır. 



MİZAÇLAR 

Birimler karakterlerinin yönlerini yansıtan mizaçları vardır. Mizaçlar birimlere yapıldıkları esnada rastgele verilir. Çoğu birime iki mizaç verilir. Verilebilecek mizaçlar şunlardır: 

 Güçlü        yakın dövüşte vuruş başına 1 fazla hasar verir ve 
              2 fazla yaşam puanı vardır
 Hızlı        bir fazla hareketi ama %10 az yaşam puanı vardır
 Dayanıklı    7 fazla yaşam puanı vardır
 Zeki  	      seviye atlama için %20 az tecrübe ister (Troll hariç)


Rastgele verilmeyen bazı mizaçlar da vardır: 

 Ulusal       sıfır gidere sahiptir
 Maharetli    menzilli dövüşte 1 fazla hasar verir (sadece elfler)
 Yarı ölü     zehire karşı bağışıklıdır (sadece yarı ölüler)




HAREKET 

Bir birim tıklandığında bu el hareket edebileceği tüm yerler parlar  ve hareket edemeyeceği tüm yerler gri olur. Sonra onu götürmek  istediğin altıgene tıklayabilirsin. Tarafsız veya düşmana ait bir köye gitmek onun sahipliğini sana geçirir. Bu el ulaşabileceğin yerlerin  ötesinde bir yere gitmek istersen birim 'git-modu'na girer ve bu  yere doğru gitmeye sonraki ellerde devam eder. Git hareketlerini  elin başında iptal etmek mümkündür; git hareketlerini iptal etmek için birim seçilir ve yeni bir yere gönderilir. 

Düşman birimlerinin yanındaki altıgenlerden durmadan (Kontrol alanları sebebi ile) geçemezsin. Ancak 0. seviye birimlerin kontrol alanları  yoktur. 



DÖVÜŞME 

Bir düşman birimin yanına gidersen ona saldırabilirsin. Düşman birimin yanındaki birimine tıkla, ardından saldırmak istediğin düşman birimine  tıkla. Her birim onunla saldırabileceği bir ya da daha fazla silaha  sahiptir. Kılıç gibi bazı silahlar yakın dövüş silahı; ok gibi bazıları  da menzilli silahlardır. 

Yakın dövüş silahı ile saldırısan saldırdığın düşman sana kendi yakın dövüş silahı ile karşılık verebilir. Menzilli silah ile saldırısan  düşman, eğer varsa, kendi menzilli silahı ile karşılık verebilir. 

Farklı saldırı türleri farklı miktarlarda hasar verir, ve her silahla  belli bir sayıda vuruş yapılabilir. Mesela, elf savaşçı kılıcı ile  isabet ettirdiği her seferde 5 hasar verir ve bir girişmede kılıçla 4 kere vurabilir. Bu genelde 5-4 şeklinde yazılır, anlamı isabet başına 5 hasar ve 4 vuruştur.  

Her birimin üzerinde bulunduğu araziye göre isabet alma şansı vardır. Mesela, kale ve köylerdeki birimler daha az isabet alma şansına ve  ormanda elfler düşük bir isabet alma şansına sahiptir. Bir birimin herhangi bir arazide savunma gücünü (yani isabet almama şansını) görmek  için, birime tıkla ve fareyi ilgilendiğin arazinin üzerine getir,  savunma gücü yüzdelik bir değer olarak hem durum çubuğu hem de arazi  altıgeninde gözükecektir.  



TARAF 

Her birimin bir tarafı vardır: adaletli, tarafsız veya kaotik. Taraf  birimin günün değişik saatlerindeki performansını etkiler. Tarafsız  birimler günün saatinden etkilenmezler. Adaletli birimler gündüz fazla gece az hasar verirler. Kaotik birimler gece fazla, gündüz ise az hasar verirler. 

"Gün" ve "gece" safhaları sıra ile sabah, ikindi ve ilk yarı,  ikinci yarı olmak üzere, günün saati grafiğindeki güneş ve ayın  yerlerine göre ikiye ayrılırlar. 

Aşağıdaki tablo günün saatlerinin adaletli ve kaotik birimlerin verdiği hasara etkisini göstermektedir: 

 | el   |  gün-safhası           | adaletli |   kaotik |
 -------------------------------------------------------
 |  1   |  şafak                 |    -     |    -     |
 |  2   |  gün (Sabah)           |   +%25   |   -%25   |
 |  3   |  gün (İkindi)          |   +%25   |   -%25   |
 |  4   |  gün batımı            |    -     |    -     |
 |  5   |  gece (İlk yarı)       |   -%25   |   +%25   |
 |  6   |  gece (İkinci yarı)    |   -%25   |   +%25   |


Örnek: her ikisi de 12 hasar veren adaletli ve kaotik iki birim  arasında bir dövüş düşünelim. Şafak ve gün batımında her ikisi de isabet ettikleri takdirde 12 hasar verir. Sabah ve ikindi adaletli  birim (12 * 1,25) yani 15 hasar verirken, kaotik birim (12 * 0,75) yani 9 hasar verir. İlk ve ikinci yarıda adaletli birim 9, buna  karşılık kaotik birim 15 hasar verir. 

Eğer benzeri bir tarafsız birim savaşsaydı, günün zamanında bağımsız  olarak hep 12 hasar verecekti. 



TEDAVİ 

Köylerdeki yaralı birimler her el 8 yaşam puanı geri kazanırlar.  'Tedavi' veya 'ilaç' kabiliyetleri olan birimlerin yanındaki birimler de iyileşir. Bir el savaşmayan ve hareket etmeyen birim 'dinlenme'de olur ve 2 yaşam puanı kazanır. 'Dinlenme' ile kazanılan yaşam puanları tedavi veya yenilenme ile kazanılanların üzerine eklenir. 

'Tedavi eder' kabiliyetine sahip bir birim el başına en fazla 8 yaşam puanı tedavi edebilir. 'İlaç verir' kabiliyetine sahip birimler el başına 18 yaşam puanı tedavi edebilir. 

'Tedavi eder' kabiliyetine sahip birimlerin yanındaki birimler el başına en fazla 4 yaşam puanı kazanabilir; 'İlaç verir' kabiliyetine sahip  birimlerin yanındaki birimler el başına en fazla 18 yaşam puanı  kazanabilir. Tedavi edebilen birimin yanında ne kadar çok birim varsa,  her biri o kadar az tedavi görür. 

Birden fazla komşu birimli 'tedavi eder'e örnek: 

  'Tedavi edici'ye komşu 2 birimin her biri 4er yaşam puanı alır.


  'Tedavi edici'ye komşu 3 birimin her biri 4er yaşam puanı almaz; 
  bunun yerine ikisi 3er yaşam puanı, biri ise 2 yaşam puanı alır. 


Bir birim el başına en fazla 8 yaşam puanı tedavi edilebilir, ayrıca  dinlenmede ise 2 yaşam puanı daha alabilir. Yenilenme özelliğine sahip  troller köydeyken sadece 8 yaşam puanı kazanırlar, 16 değil. Köydeki bir birim yanında duran tedavicilerden de fazladan bir tedavi almaz.  

'Tedavi eder' zehirin zarar vermesini önlerken, 'ilaç verir' zehiri yok eder. Zehir yok veya tedavi edildiği takdirde, o el birimin yaşam  puanında tedavi/zehir kaynaklı bir değişiklik yaşanmaz. 

Daha fazla bilgi için oyun içi yardıma başvur.  



TECRÜBE 

Savaşan birimler tecrübe ile ödüllendirilirler. Yeterince tecrübe  toplayınca seviye atlayıp daha güçlü hale gelirler. Kazanılan  tecrübenin miktarı düşman birimin seviyesine ve savaşın neticesine bağlıdır: bir birim rakibini öldürürse düşmanın seviyesi başına 8 tecrübe puanı (düşman 0. seviye ise 4) alırken, bir çarpışmadan  düşmanlarını öldürmeden sağ çıkan birimler düşmanın seviyesi başına  1 tecrübe puanı ile ödüllendirilirler. Yani: 

| düşman seviyesi | öldürme primi | savaşma primi |
---------------------------------------------------
| 0               | 4             | 0             |
| 1               | 8             | 1             |
| 2               | 16            | 2             |
| 3               | 24            | 3             |
| 4               | 32            | 4             |
| 5               | 40            | 5             |
| 6               | 48            | 6             |




ÇOK OYUNCULU 

İstemci programın ile çok oyunculu bir oyun sunabilir veya wesnoth oyun sunucusuna bağlanıp orda oyun kurabilirsin. Eğer istemcin ile bir oyun sunmak istersen diğer oyuncular TCP ile bilgisayarının 15000 portuna bağlanabiliyor olmalılar. Eğer firewall arkasındaysan ve oyun sunmak  istiyorsan, muhtemelen firewall ayarlarını 15000 portuna gelen  bağlantıları kabul edecek şekilde değiştirmeli ve firewallın bu trafiği  oyunu sunan makineye yönlendirmesini sağlamalısın. Halka açık bir  sunucuda veya bir başkası tarafından sunulan oyunlara katılmak için  firewall ayarı yapmaya gerek yoktur.  

Halka açık sunucular: 

  server.wesnoth.org        oyunun son sürümü
  devsrv.wesnoth.org        oyunun güncel CVS versiyonu


Başka sunucular http://wesnoth.slack.it/?MultiplayerServers adresinde listelenmektedir. 

Çok oyunculu nasıl kurulur: 

  Adım 1: ana ekrandan çok oyunculuyu ve şunlardan birini seç:
    a) resmi sunucu ve oyun yap,
    b) başka bir sunucu veya başkası tarafından sunulan oyun,
    c) istemcinde oyun sunma,
    d) kendi bilgisayarında ikili denilen bir çok oyunculu oyun veya
    e) bilgisayara karşı oynama.


  Adım 2: harita seç ve oyun ayarlarını yap (savaş dumanı, örtü,
  köy başına altın).


  Adım 3: oyuncuları ayarla (takımlar/ittifaklar, başlangıç altını, 
  ekip) ve 'ağ oyuncusu' olarak ayarlanmış oyuncuların oyuna 
  katılmasını bekle. Oyuna katıldıkça "ağ oyuncusu"nun onların rumuzu 
  ile değiştiğini görürsün.


  Adım 4: [Hazırım]'a bas.




KAMPANYA SUNUCUSU 

Giriş ekranından Kampanya ve kampanya menüsünden Başka kampanya alı seçerek başka kampanyalar çekebilirsin. Bu kampanya sunucusunun  (campaigns.wesnoth.org)15002 portuna TCP bağlantısı yapmaya  çalışacaktır, firewallının buna izin verip vermediğini kontrol edin. Kampanyalar kullanıcılar tarafından hazırlanmaktadır, hepsi oyunun  mevcut sürümünde düzgün çalışmaz -- eğer problem yaşıyorsan  forumlara bir göz at. 



DİĞER KAYNAKLAR 

Senaryolarda oyun içi yardım mevcuttur, açmak için yardım klavye  kısayoluna tıkla veya menüden yardımı seç. Projenin ana web sayfası http://www.wesnoth.org/ adresindedir ve burdan oyunla ilgili pek çok diğer sayfaya linkler vardır. Bunlardan http://wiki.wesnoth.org/  adresindeki wikimiz oyunu oynama hakkında adım adım kılavuzlar ve  ipuçları, birim terfi ağacı, kendi senaryo ve kampanyalarını yapma hakkında bilgi, geliştirici ve tercüman olarak katkıda bulunma ve daha pek çok bilgi içermektedir. Ayrıca IRCde irc.wesnoth.org da #wesnoth kanalında bizimle chat yapabilir veya oyunu 2000den fazla forum üyesi ile tartışabileceğin http://forum.wesnoth.org/ daki forum topluluğumuza katılabilirsin. Forumlar iki yıla yayılan on binlerce gönderiden oluşan aranabilir bir arşiv de içermektedir -- paha biçilmez bir bilgi kaynağı. 
